Odstawienie statyn po 70. roku życia: bezpieczne, ale nie dla wszystkich
Osoby po siedemdziesiątce, które nigdy nie miały zawału ani udaru, mogą w krótkiej perspektywie odstawić statyny bez wyraźnego wzrostu ryzyka – wynika z dużego badania zaprezentowanego w Chicago. Dłuższa obserwacja pokazała jednak więcej poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych w grupie, która zrezygnowała z leków.
Na czym polegało badanie
Wstępne wyniki przedstawiono podczas konferencji Scientific Sessions 2026 Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego (AHA), która odbyła się w dniach 6–9 listopada. Badaczy interesowało, czy kontynuowanie statyn ma sens u starszych osób, które przyjmują je wyłącznie profilaktycznie, czyli zapobiegają pierwszemu incydentowi.
Do badania włączono 1880 osób w wieku co najmniej 70 lat (średnia wieku: 77 lat), z których każda miała co najmniej dwie choroby przewlekłe, na przykład nowotwór w przeszłości lub chorobę płuc. Wykluczono pacjentów z rozpoznaną chorobą układu krążenia lub po zawale czy udarze. Uczestników podzielono na dwie grupy: 938 osób przestało brać statyny, a 942 kontynuowały leczenie. Badanie prowadzono w 24 ośrodkach w Szwajcarii, Francji i Holandii w latach 2021–2026.
Co wykazały wyniki
Po około dwóch latach różnice w liczbie zawałów, udarów i zgonów między grupami nie były istotne statystycznie. Odstawienie leków nie poprawiło też jakości życia ani nie zmniejszyło bólów mięśni, upadków czy utraty masy mięśniowej (sarkopenii) – we wszystkich tych obszarach wyniki były podobne w obu grupach.
Pojawiła się jednak niewielka różnica: w ciągu pierwszych dwóch lat przypadał mniej więcej jeden dodatkowy incydent sercowo-naczyniowy na 40 osób, które przerwały leczenie. W obserwacji trwającej do czterech lat obraz był mniej korzystny: zawał, udar lub zgon dotknęły 12,7% osób, które odstawiły statyny, wobec 9,2% wśród tych, które je przyjmowały dalej.
Autorka badania, prof. Rita F. Redberg z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco, tłumaczy, że ta różnica mogła wyjść na jaw, bo badanie objęło więcej osób i trwało dłużej niż wcześniejsze. Jak podkreśliła: „Nie można sformułować ogólnego zalecenia o odstawianiu statyn w tej grupie pacjentów”.
Ograniczenia i znaczenie dla pacjentów
Badacze wskazują na jedno ograniczenie: około 14% uczestników zmieniło przydzielone postępowanie – część osób, które miały odstawić statyny, wróciła do leczenia, a część z grupy kontynuującej przestała je przyjmować. Dodatkowe analizy statystyczne nie zmieniły jednak wniosków. Wyniki są też wstępne i prezentowano je na konferencji, więc czekają na pełną publikację i ocenę naukową.
Dla polskiego czytelnika wniosek jest praktyczny, choć wymaga ostrożności. Statyny należą do najczęściej stosowanych leków również w Polsce, a wielu seniorów przyjmuje je od lat. Badanie dotyczyło pacjentów z trzech krajów europejskich, ale jego wyniki nie są zaleceniem dla konkretnych osób. Nie oznacza ono, że warto samodzielnie przerywać terapię.
Jeśli ktoś w podeszłym wieku przyjmuje statyny i nie miał zawału ani udaru, może zapytać lekarza prowadzącego, czy leczenie nadal jest dla niego uzasadnione. Przy takiej rozmowie warto uwzględnić:
- ogólny stan zdrowia i choroby współistniejące,
- ewentualne działania niepożądane, takie jak bóle mięśni,
- własne preferencje dotyczące leczenia,
- różnicę ryzyka widoczną w dłuższej perspektywie.
Sama autorka badania zaznacza, że decyzję powinni podejmować wspólnie pacjent i lekarz, choć u większości osób w tym wieku bez przebytego incydentu sercowo-naczyniowego odstawienie jest ogólnie bezpieczne.
Źródło: ScienceDaily – „Stopping statins after 70 may be safer than expected, but there’s a catch”
